Daf - Architecten

menu

PROCES Polderen in de stadsrand

2012 —2025

Polderen in de stadsrand

Het Polderpad ontsluit 240 hectare polderland aan de noordrand van Rotterdam. Samen met Natuurmonumenten veranderen de gemeentes Rotterdam en Lansingerland deze ‘vergeten’ polders in een recreatie- en natuurgebied met ruimte voor stadsboerderijen en extensieve veeteelt. Wij geven vorm aan dit proces en realiseren stapje voor stapje samen met bewoners, agrariërs en vrijwilligers een natuurlijk en aantrekkelijk Rotterdams platteland.
Inmiddels verbindt het Polderpad tal van nieuwe initiatieven waar wij bij betrokken zijn: de Belevenisboerderij Schieveen, de Herenboeren, Vogelpolder Schieveen, Landgoed de Tempel en groene metrohalte Rodenrijs.

Posts (6)

Laatste Update:02.26.2424

Post 03 2022

Ontwerpen vanuit waardering

Bekijk Post

Toen ons bureau in 2012 de prijsvraag won voor het ontwerpen van het Polderpad, een ‘belevenisverbinding’ van Rotte tot Schie, kenden wij de polders langs de Schie alleen als de groene vlakte ten noorden de stad, waar je in vijf minuten doorheen zoeft tijdens je auto- of treinrit door het meest verstedelijkte stukje Nederland.

Concept voor het Polderpad: versterk het cultuurlandschap
De polders van Rotterdam op de polderkaart van 1910 (VU bibliotheek)
Fragment van de kaart van Delfland uit 1712 gemaakt door Cruquius (Nationaal Archief)
Het Polderpad van Rotte tot Schie
1 /4

We zien het als onze opdracht om de rijkdom van het landschap tot bloei te laten komen, mensen erbij te betrekken en met hen activiteiten te ontwikkelen waarmee de stadsrandpolders onderdeel worden van de 'mental map' van de stedelingen.

Inmiddels tien jaar gespit in de archieven en vele voetstappen door zompig polderland verder, leren wij het landschap van de Middeleeuwse polders en de droogmakerijen langzaam in al zijn facetten kennen. Dit landschap is een leerschool gebleken: het bevat alle ingrediënten waar wij als DaF-architecten in geïnteresseerd zijn, zoals het leven met een veranderend landschap, het levend erfgoed van het platteland en de verbinding tussen stad en land – het landschap als vestigingsvoorwaarde. We hebben een ontwerpwerkwijze ontwikkeld waarin het ontwerp als ‘mediator’ tussen landschap en mens fungeert. Samen met bewoners, agrariërs en betrokkenen bedenken we niet alleen ruimtelijke ingrepen, maar ontwikkelen we ook nieuwe bezoekersplekken, route-apps en activiteiten. Onze ingrepen zijn vaak bewust bescheiden en dienend aan het bestaande. Ze komen voort uit ons bredere perspectief op de waarde van de leefomgeving. Het draait om het koesteren van vaak vergeten verhalen of verborgen natuur en schoonheid en deze te benutten als een verbindende kracht tussen mensen onderling, tussen mens en omgeving en tussen stad en land.

Post 12 2016

De gereedschapskist

Bekijk Post

Hoe grijp je in in het landschap zonder het met nieuwigheid te overschreeuwen? Deze ontwerpvraag leidt tot een gereedschapskist geïnspireerd op polderhekken en boerenplanken in beton en hout.

 

Struinhek met overstap
Hoekbank en bank met kaart
Entree van polder
Struinbrug
1 /4

Ons onderzoek naar landschapselementen zoals agrariërs die ad-hoc gebruiken, heeft een fantastische verzameling hekken, schuren, palen, drinkbakken, solitaire bomen, bruggen en rijplaten opgeleverd. Deze staalkaart aan kleine landschapselementen vormt de basis voor onze Polderpad-gereedschapskist.

In het ontwerp onderzoeken we manieren om de niet-bedoelde schoonheid van deze nuttige alledaagse dingen voort te zetten. We beginnen met de materialen: het stampbeton en eikenhout van de polder. Door veel proeven te doen met oppervlaktebehandeling, lukt het om zowel het mossig patina van boers beton te bereiken als de helderheid die nodig is voor de grafische laag waarmee we ons verhaal kunnen vertellen. Met de door ons ontwikkelde standaardelementen betonpaal, betonplaat, houten hek, houten paal en plankier kunnen we alle elementen vormen die we nodig hebben om het landschap open te stellen en een verhalende, grafische laag toe te voegen: de hoekbank, het struinhek, de struinbrug, het uitkijkplatform en de polder-entree zijn zowel gebruiksvoorwerpen als markeringen.

De projectgroep en stuurgroep moesten eerst nog een beetje wennen. Er zitten geen hoge uitkijktorens of billboards in het ontwerp waarmee een wethouder kan scoren. Na uitgebreide discussie krijgen we gelukkig bijval voor onze zorgvuldige werkwijze.

Post 10 2021

Routes en verhalen

Bekijk Post

Waar voelen mensen zich mee verbonden? Wat vinden ze waardevol? Uit de verhalen blijkt hoezeer mensen de schoonheid en weerbarstigheid van het gebied waarderen.

Met wandelingen, archiefonderzoek en interviews onderzoeken we de langen lijnen van het landschap. Het Polderlandschap is al eeuwen een plek van trage en snelle veranderingen waarin opeenvolgende generaties boeren, grootgrondeigenaren, waterschappen, de groeiende stad en grote geopolitieke gebeurtenissen hun sporen hebben achtergelaten.

Een betekenisvolle stad-land verbinding maak je door het verhaal van het landschap en de veranderende relatie met de stad te vertellen. Werken aan het Polderpad heeft ons geleerd de traagheid en de veelstemmigheid van het gebied te omarmen.

De eerste wandeling met de mobiele brug in 2012
Rond de Polderpad bakfiets met de ambtenaren van Rotterdam en Lansingerland.
Rondom de kaart in de oude melkschuur in 2012
De Melkschuur van Jan Vollebregt in de jaren zeventig
Archeologische vondsten bij de Landscheiding
Het paardenstel van Sjaak Bak in de jaren zestig
De eerste trekker van Sjaak Bak waarmee hij hooit in polder Schieveen
Melkveehouder Rodenburg vertelt over mozaïekbeheer aan Chris Vemer
Met Chris Vemer en historicus Sandra van Lochem bij de beelden van Landgoed de Tempel
Ecoloog Wouter van Steenis vindt een zweefvlieg in 2015
Verhaal bij de opening van het Polderpad in de Belevenisboerderij in 2018
Boer Vollebregt op zijn graan akker in 2013
Met boer Gille door het Hoekse Park in 2012
1 /13

Elke plek heeft een ander verhaal. Waar grootschalig veen is gewonnen en weer is drooggemaakt, overheerst het rechtlijnig utilitair karakter, waar de middeleeuwse polders nog steeds bestaan, is niet één sloot recht. Glastuinbouw en melkveehouderij zijn hier tot bloei gekomen dankzij spoorweg en vaarten, maar zijn ook weer grotendeels verdwenen. Steeds spelen water, energie en infrastructuur een belangrijke rol. Steeds dreigt het gebied ten onder te gaan aan één grootschalig ongeluk, zoals nu de bouw van de A13-A16. Maar elke keer ontstaan nieuwe verbindingen.

De audio-app vol verhalen langs te route is te vinden op www.polderpad.nl of via de app Natuurroutes Natuurmonumenten in de App Store.

Post 07 2012

De prijsvraag

Bekijk Post

Na decennia gedoe is de kogel door de kerk: in de 240 hectare polderland op de grens van Rotterdam komt dit keer geen bedrijventerrein of bouw, maar een combinatie van recreatie, duurzame landbouw en natuur. Hiervoor zoekt de Stadsregio naar een vernieuwende ontwerpstrategie.

Concept voor het Polderpad: versterk het cultuurlandschap

Centraal in deze ontwikkeling staat het Polderpad. Het Polderpad is een recreatieve route van 15 kilometer tussen de Rotte en de Schie voor fietsers, skeelers en wandelaars. Het is een fysieke verbinding maar ook de ruggengraat voor allerlei nieuw programma en activiteiten om het gebied te ontsluiten. Ons bureau wint in juli de prijsvraag om het recreatieve deel te ontwerpen en te programmeren: het Polderpad. Onze opdrachtgevers zijn de Stadsregio Rotterdam, de gemeentes Rotterdam en Lansingerland en Vereniging Natuurmonumenten.

Het is midden in de crisis en veel bureaus zijn op zoek naar werk. Meer dan zestig bureaus doen mee aan de prijsvraag die in vier stappen verloopt. Na een eerste selectie volgt een elevator pitch voor omwonenden. De laatste zes bureaus voeren gesprekken met betrokken partijen en mogen een schetsontwerp. Onze inzending onderscheidt zich door de focus op de bestaande landschappelijke kwaliteiten en door het open proces met betrokkenen. In ons winnend voorstel zetten we het bestaande landschap centraal.

Het Polderpad is een fysieke verbinding maar ook de hartlijn van waaruit de stadsrand tot bloei komt.

Voordat we uitkijktorens, bankjes en routes ontwerpen moeten we eerst de kwaliteiten van het landschap onderzoeken en benoemen: welke karakteristieken heeft het, hoe is het gevormd en welke waarde kennen we eraan toe? Uit onze gesprekken met bewoners en betrokkenen blijken er veel verschillende ideeën te bestaan over de waarde van het landschap maar ook veel frustratie over de steeds oprukkende verstedelijking en infrastructuur.

Ons winnend voorstel besteedt veel aandacht aan een positief proces waarbij mensen worden betrokken. Dat begint met onderzoek en dialoog. Naast de uitkijkpunten, meubilair en activiteiten ontwerpen en ontwikkelen we ook wandelingen met bewoners, een bakfiets met een grote gebiedskaart, een website met routeapp en verhalenavonden.