Rotterdam architectuur jaren '70
  • data
  • tekst

Rotterdam architectuur jaren '70

De Rotterdamse jaren 70 projecten (opgeleverd begin jaren '80) zijn een herkenbaar en wezenlijk onderdeel van de stad en bieden aanknopingspunten voor stedelijke vraagstukken die nu (weer) actueel zijn.

Veertig jaar geleden begonnen de jaren zeventig. Dankzij lezingen en interviews met ooggetuigen kunnen we ons te verplaatsen in de tijdgeest van toen. Maar er zijn ook vragen geformuleerd voor de toekomst: Welke rol heeft de ontwerper nu bij het creëren van collectiviteit en sociale cohesie? Hoe transformeren we de projecten van de jaren ’70 om te voldoen aan actuele opvattingen over wonen in de stad? Uit debatten, ontwerp- en historisch onderzoek blijkt hoe verschillend gedacht wordt over de waarde en betekenis van deze bouwperiode:

Sociaal maatschappelijke waarde

Ontwerpers waren toen betrokken, hadden een kritische grondhouding en droegen met hun projecten bij aan de empowerment van bewoners om hun wijken leefbaar te maken.

Hoe zou dit constructief activisme er nu uit kunnen zien? De doelgroep is versplinterd. De collectiviteit is moeilijk af te bakenen. Voor wie doe je het? Er is juist nu, een grote behoefte aan collectiviteit en empowerment.

Actualiseren van verouderde complexen

De vele collectieve ruimtes en de gefragmenteerde openbare ruimte rond de gebouwen zijn nu vaak verwaarloosd en kwetsbaar. Het ontbreekt de complexen aan stedelijke discipline zoals rooilijnen. De technische staat van de complexen is vaak slecht terwijl de woningplattegronden goed aansluiten bij de vraag. Actualisering vraagt om ingrepen in de stedenbouwkundige structuur van projecten.

R70 is in 2009 begonnen op initiatief van AIR Foundation. Het is een multidisciplinair project waarin deelnemers vanuit verschillende disciplines en uitgangspunten aan het onderwerp gewerkt hebben. 16 december is een debat gehouden over de resultaten van het atelier collectiviteit van de academie van bouwkunst. 1 juli is een symposium gehouden over de resultaten van historisch onderzoek en ontwerponderzoek.

Catherine Visser van DAF-architecten is door AIR aangesteld als gastprogrammeur. Zij heeft het project inhoudelijk vormgegeven en het onderwerp geïnventariseerd aan de hand van interviews en onderzoek. In samenwerking met Woonstad Rotterdam zijn drie casestudies aangedragen.In de wijk Oosterflank heeft Wijnand Galema onderzoek gedaan naar de totstandkoming van deelplan B, de grootschalige rand langs de Prins Alexanderlaan. Lola landscape architect en Biq stadsontwerp hebben het complex van Pieter Weeda in deelplan B nader geanalyseerd en hebben hiervoor transformatievoorstellen gedaan. Voor het Oude Westen is op initiatief van DS+V en Woonstad Rotterdam een cultuurhistorische verkenning gemaakt door Evelien van Es. Quist Wintermans Architecten heeft voor twee bouwblokken midden in de wijk transformatiemogelijkheden verkend. De Zwarte Hond heeft ontwerponderzoek gedaan naar de gelaagdheid van het Oude Westen als geheel. Voor het Simonsterrein op Feijenoord heeft Wijnand Galema historisch onderzoek verricht. Powerhouse Company heeft imagoverbetering en transformatiemogelijkheden voor dit complex bestudeerd. In al deze case studies komt de problematiek van de openbare en collectieve ruimte naar voren. Hiervoor worden diverse ontwerpoplossingen gevonden.

Tijdens het symposium jaren’70 op 1 juli 2010 hebben een aantal experts, actoren uit die tijd en theoretici gereflecteerd op de actualiteitswaarde van de jaren 70 aan de hand van de gepresenteerde casestudies. Actoren uit de jaren 70 waren onder meer Herman Meijer, van Wijngaarden, Joost Kuhne en Jan van den Noort. Frans Willem Korsten, Annet Thijhuis, Bernadette Janssen en Jenny Vermeeren waren de experts. Marinke Steenhuis was de voorzitter. Het symposium legde grote verschillen bloot in de waardering van de jaren 70. De ruimtelijke en architectonische beschouwing leverde een radicale andere zienswijze op dan de historische en maatschappelijke beschouwing.

In het atelier collectiviteit hebben studenten van de academie van Bouwkunst Rotterdam onder leiding van Hans van der Heijden en Like Bijlsma een groot aantal complexen geanalyseerd op het thema collectiviteit. Hierbij is gekeken naar de ruimtelijke compositie van de complexen, de gevels en de woningen. Daarnaast is gekeken hoe de collectieve delen van de complexen nu gebruikt worden.

Catherine Visser is gastprogrammeur van het AIR onderzoeks- en publieksprogramma R'70

Locatie: Rotterdam

Opdrachtgever: AIR

Opdracht: 2010

Expositie periode: symposium 1 juli 2010

Samenwerkingen: AIR, Woonstad Rotterdam, RAvB