Hofpleinlijnviaduct
  • data
  • tekst

Hofpleinlijnviaduct

In het gebied tussen Schieweg en Singel, Hofplein en Gordelweg komen fragmenten van verschillende periodes in de Rotterdamse stadsontwikkeling samen. Het viaduct van de Hofpleinlijn doorsnijdt al deze stadsfragmenten als een catwalk en maakt de grote schaal ervaarbaar. Aan het begin van de 21e eeuw, met de Randstadrail in het vooruitzicht, wordt de Hofpleinlijn ontmanteld en staat het viaduct op het punt een nieuwe identiteit te krijgen. Nu zou de lijn de katalysator kunnen worden van een omgekeerde ontwikkeling: versterking van Rotterdam-Noord als geliefd woon- en werkmilieu en broedplaats van culturele innovatie. Citycorp, een samenwerking van woningbouwverenigingen heeft de lijn in 2005 gekocht. In opdracht van buro de Lijn heeft DaF-architecten samen met Steenhuis stedenbouw en landschap een ruimtelijke en historisch onderzoek uitgevoerd naar het verhoogde spoor in zijn veranderende omgeving.

Ingepaste infrastructuur
De Hofpleinlijn, geopend in 1908, verbond tot 1953 de stations Hofplein en Scheveningen. Het begin- en eindpunt vertegenwoordigden elk een eigen wereld: die van de stadse dynamiek en die van de ontspanning van het strandleven, maar ook de sferen van werken en wonen, de economie van de wereldhaven en het regeringscentrum. Voor de stad Rotterdam was de komst van de Hofpleinlijn ongunstig, het luidde het begin in van de massale vlucht van Rotterdamse welgestelden naar andere gemeenten. Het Hofplein en het Kurhaus waren via de Hofpleinlijn verbonden; twee mondaine plekken in het levensritme van de Rotterdamse welgestelden. De stad bedong een viaduct op de gemeentegrond alhoewel Rotterdam Noord destijds grotendeels nog ongebouwd was.
Het viaduct bestaat uit twee werelden: de bogen en het viaduct met de sporen en bovenleiding. De bogen zijn een stoere betonconstructie, de eerste betontoepassing in infrastructuur in Nederland. De ruimtes in de bogen zijn vanaf het begin in gebruik door bedrijvigheid en voorzieningen. De maatvoering en detaillering van de boogconstructie werd afgestemd op de stedelijke situatie van 1906 en anticipeerde op de uitbreiding van de stad tot aan de Gordelweg. Met de ornamenten, details, onderdoorgangen en voorgevels werd de lijn zorgvuldig ingepast. Nu nog vertellen deze details van de Hofpleinlijn hoe de stad toen was. De grote veranderingen in de structuur van de stad zoals latere verstedelijking en bombardement zijn te lezen in de ‘mismatches’ tussen lijn en straten en in de onbedoelde achterkanten die ooit in een bouwblok waren opgenomen. Daarmee is het Hofpleinlijnviaduct een gelaagd bouwwerk die de grote schaal en de kleine schaal, het oude en het nieuwe Rotterdam verenigd.

Ruimtelijke en historisch onderzoek naar het verhoogde spoor van de Hofpleinlijn 1898-2005

Locatie: Hofpleinlijn, Rotterdam

Opdrachtgever: Buro de Lijn

Opdracht: 2005

Samenwerkingen: Steenhuis Stedenbouw / Landschap

Publicaties:

online PDF

vorige / volgende project
gerelateerde projecten: