Het Klooster binnenstebuiten

Midden in de volkswijk het Oude Noorden staat een ensemble dat ooit het hart van de wijk vormde: een nonnenklooster met bijbehorende scholen en een kerk. Na bijna 100 jaar klopt dit hart van de wijk niet meer: De kerk is zijn rol voor de wijk verloren en het klooster is zonder respect verbouwd en volgestouwd. Het klooster was altijd al uit de aard van zijn functie een gesloten en naar binnen gekeerd gebouw. Na jaren van ad hoc ingrepen (quick winns) is het klooster de uitstraling van gezag en verheffing voor de buurt verloren.  En dat terwijl het gebouw tegelijkertijd als buurthuis, kinderdagverblijf en cultureel centrum functioneert en daarmee een belangrijke publieke functie heeft. De 4e Internationale Architectuur Biënnale Rotterdam vormde de aanleiding voor dit project: Crimson architectural historians heeft als curator van het deel ‘maakbare stad’ een aantal architecten, opdrachtgevers, politici en gebruikers aan elkaar verbonden met als doel om tot een maakbaar voorstel te komen voor een reële opgave in Rotterdam.
 
Een publiek centrum
Traditionele restauratie van het monument zou eindigen in een nog steeds introvert en afgezonderd gebouw. Daarnaast zou restauratie een zeer grote investering betekenen voor gebouw en buurt zonder de bestemming en positie in de wijk van het gebouw op te lossen. Vanuit de potenties van het bestaande heeft DaF daarom een ontwerp gemaakt gebruikmakend van de monumentale en decoratieve kwaliteiten van het gebouw. Door nauwkeurig de bestaande ruimtes, functies, vormen en materialen te analyseren en opnieuw in te zetten is een realistisch, in fasen uit te voeren, naadloos passend plan gemaakt dat het oude klooster én de directe omgeving reanimeert. Daarmee wordt het oorspronkelijk idee herontwikkelt in plaats van het gebouw gerestaureerd. En tegelijkertijd krijgt het oude Noorden een sociaal cultureel icoon waarvan de uitstraling de wijk overstijgt én tegelijkertijd versterkt.
Het programma wordt herverdeeld en zo geplaatst dat het de formele driedeling van het gebouw versterkt en andersom. De decoratieve details van het Klooster hebben een architectonische en ruimtelijke articulatie, welke grotendeels verdwenen zijn gedurende de vele verbouwingen. Deze worden opnieuw in gezet om het gebouw leesbaar te maken en het te verbinden met de omliggende publieke ruimte. De verkeersruimtes en de monumentale kloosterruimtes worden met gekleurd glas benadrukt. Met het maken van het Kloosterplein opent het voormalige gesloten nonnenklooster zich naar de buurt. Het patroon van het plein, gebasseerd op de monumentale vormgeving van het voormalig klooster, dient twee doelen: het introduceert een typisch ‘Kloosterkarakter’ in de buurt en het accomodeert continue veranderingen. Zo wordt maximaal gebruik van de openbare ruimte, ook in de toekomst gewaarborgd. Het plein bestaat uit een combinatie van oude en nieuwe materialen. Het Kloosterplein verbindt de vier publieke gebouwen met elkaar en geeft een heldere structuur aan de buurt. Het combineert verschillende activiteiten en nodigt de publieke instellingen uit om samen te werken.